به روز شده در: ۱۱:۱۸
چهارشنبه ۲۷ تير ۱۳۹۷ Wednesday 18 July 2018

BEHTARYNHA.IR

کد خبر : ۳۰۵۷۹
تعداد بازدید: ۱۵۹۳۵
پ
تاریخ انتشار: ۱۰:۱۷ - ۳۰ اسفند ۱۳۹۵ - 2017 March 20
«لحظه‌ی تحویل سال تقویمی» یک متغیّر ثابت و برآیند کوشش‌های بسیار طولانی دانشمندان و تقویم‌نگاران ایرانی برای تثبیت نورز در اعتدال بهاری است. این لحظه‌ی زمانی نیازی به محاسبه‌ی سالانه و جداگانه ندارد و برای دانستن آن کافی است که 5 ساعت و 48 دقیقه و 46 ثانیه به لحظه‌ی تحویل سال پیشین افزوده شود. بنابر نظر کارشناسان، تبلیغ و تأکید بر لحظه‌ی متغیّر تحویل سال، افزون بر این که عملی نادرست و بی‌ارتباط با گاه‌شماری ایرانی و قواعد آن است، نادیده انگاشتن کوشش‌های فراوان دانشمندان بزرگ و گرانپایه در طول تاریخ است.
بهترین ها:امروز سی‌اُم اسفندماه 1395 خورشیدی، برابر است با بیست و یکم جمادی‌الثانی 1438 هجری قمری و بیستم مارس 2017 میلادی.

*****

امسال برخلاف سال‌های معمولی که در آن اسفند «بیست و نه روزه» است، ماه اسفند «سی روز» است. ما اکنون در سی‌اُمین روز ماه اسفند سال 1395 خورشیدی هستیم. به سالی که در آن اسفند سی روز باشد، «کبیسه» می‌گویند. می‌دانیم که هر یک سال 365 روز و حدود 6 ساعت است؛ یعنی این مدت طول می‌کشد تا زمین یک دور کامل به دور خورشید بچرخد. به عبارت دقیق‌تر، هرسال برابر است با 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 46 ثانیه. اما در زمان‌های کهن مردم به این حدود 6 ساعت اهمیتی نمی‌دادند و یک سال را همان 365 روز محاسبه می‌کردند. این کار سبب شد که کم‌کم زمان تحویل سال تغییر کند. یعنی اگر برای ما ایرانیان یکم فروردین که نخستین روز فصل بهار است، آغاز سال نو بود، کم‌کم در طی صدها سال آغاز سال جدید جلو می‌افتاد و به زمستان و بعد هم به تابستان می‌رسید.

گاهشمار تاریخ، دوشنبه 30 اسفند 95


مردم در درازای زمان دریافتند که باید این حدود 6 ساعت را در تقویم خود محاسبه کنند. بنابراین هر 4 سال که می‌گذرد، این حدود 6 ساعت را با هم جمع می‌کنند که یک شبانه روز کامل یعنی 24 ساعت می‌شود. برای همین، ماه اسفند که در تقویم هجری خورشیدی معمولاً 29 روز است، به طور معمول هر 4 سال یک روز به آن افزوده می‌شود و 30 روز می‌گردد. سال‌هایی را که در آن اسفند 30 روز است؛ یعنی تعداد روزهای سال به جای 365 روز، 366 روز است، «سال کبیسه» می‌گویند. به طور معمول هر 4 سال یک بار «کبیسه» می‌شود و این، قابل پیش‌بینی است. فایده‌ی لحاظ کردن کبیسه در سال این است که موجب می شود همیشه در یک موقع خاص و مشخص سال نو فرابرسد که برای ما ایرانیان و همه‌ی کسانی که در سراسر جهان نوروز را جشن می‌گیرند، روز یکم فروردین است.

گاهشمار تاریخ، دوشنبه 30 اسفند 95

*****

جدای از تعریف‌های متفاوت و متنوعی که در طول تاریخ برای نوروز وجود داشته است، دو تعریف از نوروز کاربرد بیشتری داشته؛ «نوروز طبیعی» و «نوروز تقویمی».

«نوروز طبیعی» روزی است که در آن روز خورشید به نقطه‌ی اعتدال بهاری برسد. برای تشخیص نوروز در این تعریف، ارتفاع خورشید را در روزهای نزدیک به اعتدال بهاری اندازه‌گیری می‌کرده‌اند تا هنگامی که ارتفاع خورشید به هنگام ظهر حقیقی برابر با عرض جغرافیایی ناظر شود. روش دیگر برای تشخیص نوروز، ساخت سازه‌ها و شاخص‌های خورشیدی بود که بتوان از روزنه‌ها یا فاصله‌ی میان پایه‌های آن، طلوع خورشید نوروزی یا خورشیدی را که میل آن صفر درجه شده است، تماشا و رصد کرد.

گاهشمار تاریخ، دوشنبه 30 اسفند 95


بدیهی است که در چنین شیوه‌هایی آغاز سال نو اگر مبدأ سال، اعتدال بهاری بوده باشد الزاماً همزمان با «نوروز تقویمی» نیست، اما «نوروز تقویمی» بنا به تعریفی که خواجه نصیرالدین طوسی، اُلُغ بیک و ملامظفر گُنابادی بر اساس دانش‌های کهن‌تر ارائه کرده‌اند و تا کنون اعتبار خود را حفظ کرده، عبارتست از: «روزی که خورشید تا زمان عبور از نصف‌النهار محل به نقطه‌ی اعتدال بهاری رسیده باشد». این تعریف از نوروز، شیوه‌ای است که امروزه نیز در ایران روایی دارد و به نام‌های «نوروز جلالی »یا «نوروز سلطانی» نیز خوانده می‌شود.

*****

همانگونه که نوروز دارای دو تعریف «طبیعی» و «تقویمی» است، «لحظه‌ی تحویل سال» نیز دست کم دارای دو تعریف جداگانه است. «لحظه‌ی تحویل طبیعی یا متغیّر» و «لحظه‌ی تحویل تقویمی یا متوسط». اکنون در تقویم دولتی ایران استفاده از «لحظه‌ی تحویل سال متغیّر» متداول است و هرساله به طور جداگانه در تقویم‌های سالانه درج می‌گردد و به رسانه‌های گروهی ابلاغ می‌شود. اما از آن‌جا که نوروز فعلی و رسمی و متداول یک «نوروز تقویمی» با مشخصه‌های خاص خود است، نمی‌توان از «لحظه‌ی تحویل سال متغیّر» برای آن بهره برد و صرفاً می‌باید متکی به «لحظه‌ی تحویل سال تقویمی» بود. لحظه‌ی تحویل سال تقویمی 1395 به 1396 خورشیدی ساعت 13 و 58 دقیقه و 40 ثانیه‌ی امروز به ساعت رسمی ایران است.

گاهشمار تاریخ، دوشنبه 30 اسفند 95

*****

«لحظه‌ی تحویل سال تقویمی» یک متغیّر ثابت و برآیند کوشش‌های بسیار طولانی دانشمندان و تقویم‌نگاران ایرانی برای تثبیت نورز در اعتدال بهاری است. این لحظه‌ی زمانی نیازی به محاسبه‌ی سالانه و جداگانه ندارد و برای دانستن آن کافی است که 5 ساعت و 48 دقیقه و 46 ثانیه به لحظه‌ی تحویل سال پیشین افزوده شود. بنابر نظر کارشناسان، تبلیغ و تأکید بر لحظه‌ی متغیّر تحویل سال، افزون بر این که عملی نادرست و بی‌ارتباط با گاه‌شماری ایرانی و قواعد آن است، نادیده انگاشتن کوشش‌های فراوان دانشمندان بزرگ و گرانپایه در طول تاریخ است. اشتباه متداول دیگر در این زمینه چنین است که؛ «لحظه‌ی تحویل سال» را «آغاز سال نو» می‌نامند و مثلاً عبارت «آغاز سال یکهزار و سیصد و نود و شش خورشیدی» را بازگو می‌کنند، در حالی که سال نو ایرانی همچون بسیاری از دیگر تقویم‌های جهان، از «ساعت صفرِ نخستین روز فروردین ماه» آغاز می شود.


گاهشمار تاریخ، دوشنبه 30 اسفند 95


بنابر این، آغاز سال یکهزار و سیصد و نود و شش هجری خورشیدی، همان ساعت صفر روز سه‌شنبه یکم فروردین 1396 است و نه ساعت 13 و 58 دقیقه و 40 ثانیه‌ی سی‌اُم اسفند 1395. البته توجه به لحظه‌ی تحویل سال نو یکی از نیازهای تقویم‌نگاران است و هیچگاه در میان عموم مردم کاربرد نداشته است. توجه به این لحظه و اهمیت دادن به آن در میان مردم، از سنت‌هایی است که در دوران معاصر متداول شده و سابقه‌ی تاریخی ندارد.


پژوهش و تنظیم: آرش امجدی

اخبار مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: